Sosyal Sorumluluktan Sosyal İş Yapısına

Özel sektör dinamizmi kendini her alanda gösteriyor. Dünyadaki iş piyasası daha kurumsal sosyal sorumluluk ya da sürdürülebilirlik uygulamalarını geliştirip, tartışırken, bu çalışmaların bambaşka bir meyvesi ortaya çikmaya başladı.

Sosyal İş (Social Business) terminolojisini ilk ortaya atan Nobel Ödüllü Mikrokredi’nin babası Prof. Muhammed Yunus oldu. Sosyal amaca dönük iş geliştirmesi olarak tanımladığı bu yeni iş modeli ile sürdürülebilir sosyal programlar geliştirmeyi hedefleyen Prof. Yunus, kısa zamanda dünya lideri firmalarla farklı girişimleri hayata geçirdi bile.. Danone, BASF, Intel, Veolia şirketleri Prof. Yunus’un dünyaya tanıttığı Grameen ile işbirliği içinde farklı sosyal iş modelleri ile hizmet sunmaya başladılar.

Prof. Yunus sosyal iş modelini tanımlarken aşağıdaki prensipleri öne sürmekte ve bunların henüz öğrenme sürecinde olan bu yeni alan için henüz erken tanımlamalar olduğunu ve gelecekte başka prensiplerin eklenebileceğini de eklemekte;

1. Hedefi kar artırma değil, insanları ya da toplumu tehdit eden bir veya daha fazla problemi ortadan kaldırmaya yönelik olmalıdır!

2. Finansal ve de ekonomik sürdürülebilir bir operasyon olmalıdır

3. Yatırımcılar yatırdıkları miktaın yüzdesine göre kar değil ancak yatırdığı ana parayı geri almalıdır.

4. Yatırım miktarı yatırımcılara geri ödendikten sonraki karlar, şirketin içinde kalmalı, şirketin gelişme ve de büyümesinde değerlendirilmelidir.

5. Çevreye karşı bilinçli bir şirket olmalıdır

6. Çalışan hakları korunurken, çalışanlara piyasa oranında maaş ve de iyi bir çalışma ortamı sağlanmalıdır

İlk kurulan şirketlerden biri olan Grameen Danone, fakirlere yönelik düşük maliyetli yoğurt üretmekte ve onların ayakta tutmakta zorlandıkları dengeli beslenme ihtiyaçlarına katkıda bulunmaktadır. BASF Grameen, fakirlerin evlerinin çatılarında kullanabilecekleri düşük maliyetli çatı yalıtım ürünleri üretmekte ve fakirlerin daha sağlıklı yaşam ortamlarına ulaşmalarına yardımcı olmaktadır. Grameen Intel şirketi ise fakirlerin hayatlarını kolaylaştıracak yazılım ve de donanım ürünlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaktadır.

Birçok dünya lideri ile görüşmelerini devam ettiren Yunus Center, Kasım ayının ilk haftasında Global Social Business Summit’i düzenleyerek, bu konunun daha derin bir şekilde tartışılmasını sağladı.

Türkiye’de faaliyetini göstermekte olan BRJ şirketinin de Prof. Yunus’un tanımladığı sosyal iş tanımına uyduğunu söylemden de geçemeyeceğim. Ülkemizde bu şekilde çalışan kurumlar var ama henüz kar amacı gütmeyen şirket yapısı ticaret kanunumuz tarafından tanımlanmadığı için net bir şekilde kendilerini gösteremiyorlar.

Gelecekte bu yönde kendi kendini ayakta tutan ve belli bir sosyal problemi ortadan kaldırmaya yönelik kurulmuş birçok şirket göreceğimizi düşünüyor ve bekliyorum.